Ποιες ιατρικές ειδικότητες χρειάζεται ένας διαβητικός;
Περίπου 1,2 εκατομμύρια Ελλήνων πάσχουν από διαβήτη και άλλοι τόσοι έχουν προδιαβήτη. Σε ποιον γιατρό απευθύνονται αυτοί οι άνθρωποι και ποιοι πρέπει να τους παρακολουθούν;
Ο διαβήτης δεν είναι απλώς μια ασθένεια του παγκρέατος. Είναι μια συστηματική πάθηση που επηρεάζει σχεδόν κάθε όργανο του σώματος. Γι’ αυτό η φροντίδα ενός διαβητικού δεν μπορεί να στηρίζεται σε έναν μόνο γιατρό αλλά χρειάζεται μια ομάδα ειδικοτήτων που καλύπτουν διαφορετικές πτυχές της νόσου.
Παθολόγος ή Γενικός Ιατρός
Ο παθολόγος είναι συνήθως ο πρώτος που εντοπίζει τον διαβήτη (συνήθως μέσα από εξετάσεις αίματος) και ο κεντρικός συντονιστής της θεραπείας. Παρακολουθεί τα επίπεδα γλυκόζης, τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) και τη γενική κατάσταση υγείας. Για πολλούς διαβητικούς τύπου 2 με καλά ρυθμισμένη νόσο, ο παθολόγος είναι ο βασικός γιατρός της καθημερινότητας.
Ο ρόλος του όμως πηγαίνει πέρα από τις κλασσικές εξετάσεις αίματος. Ο παθολόγος βλέπει τη συνολική εικόνα του ασθενούς, γιατί γνωρίζει το ιστορικό, τις συνήθειες και τις αδυναμίες του, και αποφασίζει αναλόγως πότε χρειάζεται παραπομπή σε ειδικό.
Σε ένα σύστημα υγείας που συχνά λειτουργεί αποσπασματικά, ο παθολόγος είναι ο «αρχιτέκτονας» της φροντίδας. Η τακτική επίσκεψη, τουλάχιστον κάθε τρίμηνο για ασθενείς με διαβήτη, βοηθάει τους διαβητικούς να έχουν μια καλή πορεία στην υγεία τους.
Ενδοκρινολόγος
Ο ενδοκρινολόγος είναι ο ειδικός του διαβήτη. Αναλαμβάνει κυρίως περιπτώσεις δύσκολης ρύθμισης, διαβήτη τύπου 1, ή όταν η αγωγή χρειάζεται πιο εξειδικευμένη παρέμβαση, όπως η έναρξη ινσουλίνης ή η χρήση σύγχρονων τεχνολογιών παρακολούθησης γλυκόζης. Είναι καλό να υπάρχει μια τακτική επαφή μαζί του, ιδίως όταν η νόσος δεν ελέγχεται ικανοποιητικά.
Τα τελευταία χρόνια, ο ρόλος του ενδοκρινολόγου έχει εμπλουτιστεί σημαντικά χάρη στις τεχνολογικές εξελίξεις. Συστήματα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης, αντλίες ινσουλίνης και νέες κατηγορίες φαρμάκων όπως οι αγωνιστές GLP-1 έχουν αλλάξει ριζικά τις δυνατότητες θεραπείας. Ο ενδοκρινολόγος είναι εκείνος που γνωρίζει αυτές τις επιλογές σε βάθος και μπορεί να τις προσαρμόσει στις ανάγκες κάθε ασθενή ξεχωριστά.
Οφθαλμίατρος
Ο διαβήτης είναι μια από τις κύριες αιτίες τύφλωσης παγκοσμίως, λόγω της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας, η οποία είναι μια βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία του αμφιβληστροειδούς. Το πρόβλημα είναι ύπουλο γιατί εξελίσσεται χωρίς συμπτώματα μέχρι να είναι αρκετά προχωρημένο. Γι’ αυτό συνιστάται ετήσια εξέταση οφθαλμιατρικού βυθού, ανεξάρτητα από το αν υπάρχουν προβλήματα όρασης.
Εκτός από την αμφιβληστροειδοπάθεια, οι διαβητικοί έχουν αυξημένο κίνδυνο για καταρράκτη και γλαύκωμα, δύο καταστάσεις που επίσης εξελίσσονται αθόρυβα. Η τακτική οφθαλμολογική εξέταση προλαμβάνει την τύφλωση αλλά και δίνει μια εικόνα για την κατάσταση των αιμοφόρων αγγείων γενικότερα, αφού οι αλλαγές που φαίνονται στον αμφιβληστροειδή αντικατοπτρίζουν συχνά αυτό που συμβαίνει σε άλλα όργανα του σώματος.
Νεφρολόγος
Τα νεφρά είναι από τα πρώτα όργανα που επηρεάζονται από τον διαβήτη. Η διαβητική νεφροπάθεια εξελίσσεται αθόρυβα για χρόνια, και η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να επιβραδύνει σημαντικά την εξέλιξή της. Ο νεφρολόγος παρακολουθεί τη λειτουργία των νεφρών μέσω εξετάσεων ούρων και αίματος και προσαρμόζει τη θεραπεία ανάλογα.
Ένας βασικός δείκτης που πρέπει να παρακολουθείται τακτικά είναι η μικρολευκωματινουρία, η οποία είναι η παρουσία μικρής ποσότητας πρωτεΐνης στα ούρα, που αποτελεί πρώιμο σημάδι νεφρικής βλάβης. Όταν εντοπιστεί έγκαιρα, υπάρχουν θεραπευτικές επιλογές που μπορούν να σταματήσουν ή να επιβραδύνουν την εξέλιξη. Αν αφεθεί χωρίς αντιμετώπιση, η διαβητική νεφροπάθεια μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και τελικά σε αιμοκάθαρση. Στις περισσότερες περιπτώσεις η αιμοκάθαρση είναι αποτρέψιμη με την κατάλληλη φροντίδα.
Καρδιολόγος
Οι διαβητικοί έχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου όπως εμφράγματος, εγκεφαλικού και περιφερικής αρτηριοπάθειας. Ο καρδιολόγος αξιολογεί και διαχειρίζεται αυτόν τον κίνδυνο, συχνά σε συνεργασία με τον ενδοκρινολόγο, καθώς ορισμένα φάρμακα για τον διαβήτη έχουν και καρδιοπροστατευτική δράση.
Αυτό που κάνει την καρδιαγγειακή νόσο ιδιαίτερα επικίνδυνη στους διαβητικούς είναι ότι μπορεί να εκδηλωθεί χωρίς τα κλασικά συμπτώματα: είναι αυτό που συχνά αποκαλούμε «σιωπηλό έμφραγμα» το οποίο είναι συχνό σε αυτή την ομάδα, εν μέρει λόγω της νευροπάθειας που μειώνει την αίσθηση του πόνου.
Η προληπτική καρδιολογική αξιολόγηση περιλαμβάνει ηλεκτροκαρδιογράφημα, τεστ κοπώσεως και υπερηχοκαρδιογράφημα.
Νευρολόγος
Η διαβητική νευροπάθεια, δηλαδή η βλάβη στα νεύρα λόγω χρόνιας υπεργλυκαιμίας, είναι μια από τις πιο συχνές επιπλοκές. Εκδηλώνεται συνήθως ως μούδιασμα, κάψιμο ή πόνος στα πόδια, αλλά μπορεί να επηρεάσει και το αυτόνομο νευρικό σύστημα, προκαλώντας προβλήματα στη λειτουργία της καρδιάς, του στομάχου ή της ουροδόχου κύστης. Ο νευρολόγος εξετάζει και διαχειρίζεται αυτές τις επιπλοκές.
Η νευροπάθεια δεν είναι μόνο επώδυνη αλλά και επικίνδυνη. Όταν τα νεύρα των ποδιών δεν λειτουργούν σωστά, ο ασθενής μπορεί να μην αισθάνεται τραύματα, φουσκάλες ή εγκαύματα, με αποτέλεσμα να αφήνει μικρά προβλήματα να εξελιχθούν σε σοβαρές λοιμώξεις. Επιπλέον, η αυτόνομη νευροπάθεια μπορεί να προκαλέσει ορθοστατική υπόταση (πτώση της πίεσης όταν σηκωνόμαστε όρθιοι), που αυξάνει τον κίνδυνο πτώσεων, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους.
Ορθοπεδικός, Χειρουργός Αγγείων, Ποδίατρος
Τα πόδια είναι ίσως το πιο ευάλωτο σημείο ενός διαβητικού. Ο συνδυασμός νευροπάθειας και κακής κυκλοφορίας δημιουργεί συνθήκες όπου μικρές πληγές ή εγκαύματα μπορεί να εξελιχθούν σε σοβαρές λοιμώξεις. Ο ποδίατρος είναι συχνά ο πρώτος που εντοπίζει προβλήματα, ενώ σε σοβαρότερες περιπτώσεις εμπλέκεται ο αγγειοχειρουργός.
Το διαβητικό πόδι είναι μια από τις πιο σοβαρές επιπλοκές της νόσου και αιτία σημαντικού αριθμού ακρωτηριασμών παγκοσμίως, οι περισσότεροι από τους οποίους θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με σωστή πρόληψη και έγκαιρη αντιμετώπιση. Η καθημερινή επιθεώρηση των ποδιών, η χρήση κατάλληλων υποδημάτων και η τακτική επίσκεψη σε ποδίατρο πρέπει να γίνουν ρουτίνα για κάθε διαβητικό.
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
Η διατροφή είναι μέρος της ίδιας της θεραπείας. Ένας εξειδικευμένος διαιτολόγος βοηθά τον διαβητικό να κατανοήσει πώς οι τροφές επηρεάζουν τη γλυκόζη, να οργανώσει τα γεύματά του και να διατηρήσει ένα υγιές βάρος, που από μόνο του μπορεί να βελτιώσει δραματικά τη ρύθμιση της νόσου.
Ένας καλός διαιτολόγος δεν δίνει απλά μια λίστα με «επιτρεπόμενα» και «απαγορευμένα» τρόφιμα, αλλά εκπαιδεύει τον ασθενή να κατανοεί τον γλυκαιμικό δείκτη, να διαβάζει ετικέτες τροφίμων και να λαμβάνει αποφάσεις στην καθημερινότητα, όπως στο εστιατόριο, στο σούπερ μάρκετ ή στις γιορτές. Η διατροφική εκπαίδευση είναι επένδυση που αποδίδει πολύ περισσότερο από οποιοδήποτε συμπλήρωμα ή διατροφικό «μυστικό».
Ψυχολόγος ή Ψυχίατρος
Το να ζεις με μια χρόνια ασθένεια που απαιτεί καθημερινή επαγρύπνηση δεν είναι εύκολο. Πολλοί διαβητικοί βιώνουν κατάθλιψη και άγχος – έχουν, μάλιστα, 2 με 3 φορές περισσότερες πιθανότητες να έχουν κατάθλιψη από τον υπόλοιπο πληθυσμό.
Υπάρχει και κάτι που οι ειδικοί αποκαλούν «διαβητική εξουθένωση» και είναι η ψυχολογική κούραση που προκαλείται από το να μετράς, να υπολογίζεις, να προγραμματίζεις και να ανησυχείς κάθε μέρα, χωρίς διακοπή. Είναι μια αντίδραση σε μια απαιτητική πραγματικότητα η οποία γίνεται εξαντλητική όταν πρέπει να γίνεται καθημερινά.
Ο ψυχολόγος μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να αναπτύξει στρατηγικές διαχείρισης και να μάθει να επεξεργάζεται τα συναισθήματά του. Αυτό βοηθάει το μυαλό αλλά και το σώμα, γιατί ένας άνθρωπος που έχει την κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη θα έχει καλύτερα αποτελέσματα στην διαχείριση της νόσου.
Στη Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων Ηράκλειος φροντίζουμε συχνά ανθρώπους μη αυτοεξυπηρετούμενους λόγω χρόνιων παθήσεων, που χρήζουν διαρκούς φροντίδας και παρακολούθησης – ανάμεσά τους και διαβητικούς. Επικοινωνήστε με τον Ηράκλειο online ή καλέστε μας στο 210 2846 000 για να συζητήσουμε την καλύτερη φροντίδα για εσάς ή τον αγαπημένο σας. Είμαστε πίσω από το σταθμό ΗΣΑΠ Ηρακλείου και θα χαρούμε να σας ξεναγήσουμε στις εγκαταστάσεις μας!