Ακοή και γήρανση: πότε η κώφωση δεν είναι απλώς θέμα “ηλικίας”
«Μιλάτε πιο δυνατά, παρακαλώ.» «Τι είπατε;» «Δεν σας ακούω καλά»: ο παππούς κουφάθηκε!
Αυτές οι φράσεις τις έχουμε ακούσει όλοι από κάποιον μεγαλύτερο στη ζωή μας και συχνά τις αντιμετωπίζουμε με μια ανεκτική αποδοχή και μια μοιρολατρία ότι «έτσι είναι τα γηρατειά». Αλλά η μειωμένη ακοή στην τρίτη ηλικία δεν είναι απλώς ένα αναπόφευκτο χαρακτηριστικό της γήρανσης που πρέπει να αποδεχτούμε παθητικά. Είναι μια κατάσταση με σοβαρές συνέπειες ενώ υπάρχουν λύσεις που συχνά δεν αξιοποιούνται.
Πόσο συχνό είναι το πρόβλημα;
Η πρεσβυακουσία είναι η σταδιακή απώλεια ακοής που σχετίζεται με την ηλικία και είναι από τις πιο διαδεδομένες χρόνιες παθήσεις στην τρίτη ηλικία. Εκτιμάται ότι επηρεάζει περίπου έναν στους τρεις των άνω των 65 ετών, και πάνω από τα δύο τρίτα όσων έχουν περάσει τα 75. Στην Ελλάδα, οι αριθμοί ακολουθούν τις ευρωπαϊκές τάσεις, όμως η χρήση ακουστικών βαρηκοΐας παραμένει ιδιαίτερα χαμηλή σε σχέση με τον αριθμό εκείνων που θα ωφελούνταν από αυτά.
Τι συμβαίνει στο αυτί καθώς γερνάμε;
Η ακοή λειτουργεί μέσα από ένα εκπληκτικά σύνθετο σύστημα: ο ήχος μεταφέρεται ως δόνηση μέσα από το εξωτερικό αυτί, ενισχύεται από τα οστάρια του μέσου αυτιού, και τελικά μετατρέπεται σε ηλεκτρικό σήμα από τις τρίχες του κοχλία, τις οποίες ο εγκέφαλος αποκωδικοποιεί ως ήχο. Καθώς γερνάμε, αυτές οι τρίχες, οι οποίες δεν αναγεννούνται, σταδιακά φθείρονται. Το αποτέλεσμα είναι δυσκολία κυρίως στις υψηλές συχνότητες: η φωνή γίνεται πιο δύσκολο να διακριθεί από τον θόρυβο του περιβάλλοντος και οι λέξεις «θολώνουν».
Αλλά η φθορά δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας. Η χρόνια έκθεση σε θόρυβο κατά τη διάρκεια της εργασιακής ζωής, ορισμένα φάρμακα με ωτοτοξική δράση, η υπέρταση και ο διαβήτης αφήνουν τα σημάδια τους στην ακοή.
Άρα, ένας ηλικιωμένος με πρόβλημα ακοής δεν έχει «απλώς γεράσει» αλλά έχει ένα σώμα που φέρει τα ίχνη μιας ολόκληρης ζωής.
Οι συνέπειες που δεν βλέπουμε
Η μειωμένη ακοή σπάνια αντιμετωπίζεται με την επείγουσα σοβαρότητα που της αξίζει αν και οι συνέπειές της εκτείνονται πολύ πέρα από το να ακούει ο ηλικιωμένος την τηλεόραση στη διαπασών.
Ένας ηλικιωμένος που δυσκολεύεται να παρακολουθήσει μια συνομιλία αρχίζει να αποφεύγει τις κοινωνικές καταστάσεις, όχι γιατί δεν θέλει να συμμετέχει, αλλά γιατί κάθε συνάντηση γίνεται μια επίπονη προσπάθεια κατανόησης. Αδυνατώντας να παρακολουθεί συζητήσεις, νιώθει μειονεκτικά. Σταδιακά οδηγείται στην απόσυρση και την μοναξιά, η οποία εύκολα καταλήγει στην κατάθλιψη. Έτσι, δεν είναι παράξενο που έρευνες έχουν δείξει ότι η απώλεια ακοής είναι συνδεδεμένη με την κατάθλιψη
Ταυτόχρονα, ένας σημαντικός αριθμός μελετών συνδέει την κατάθλιψη με επιταχυνόμενη γνωστική έκπτωση. Η σχέση μεταξύ απώλειας ακοής και άνοιας έχει επίσης μελετηθεί εκτενώς τα τελευταία χρόνια. Δεν υπάρχει ακόμα απόλυτη αιτιώδης σχέση, αλλά τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι με απώλεια ακοής εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά γνωστικής έκπτωσης. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι ο εγκέφαλος που δαπανά συνεχώς τεράστια ποσά ενέργειας για να «μαντέψει» τι ειπώθηκε έχει λιγότερους πόρους για άλλες λειτουργίες.
Γιατί δεν ζητούν βοήθεια;
Όπως και με τον πόνο, έτσι και με την ακοή, υπάρχει μια τάση αποσιώπησης. Η ντροπή παίζει ρόλο γιατί το ακουστικό βαρηκοΐας έχει συνδεθεί στο μυαλό πολλών με «γεράματα» και «ανικανότητα».
Υπάρχει βέβαια και η άρνηση, όπου ο ηλικιωμένος δηλώνει πεισματικά ότι «Ακούω μια χαρά, εσείς απλώς μιλάτε πολύ χαμηλόφωνα».
Και πολλές φορές οι ηλικιωμένοι δεν γνωρίζουν ότι η ακοή τους μπορεί να ελεγχθεί εύκολα και ανώδυνα από έναν ωτορινολαρυγγολόγο ή ακοολόγο.
Τι περιλαμβάνει η σωστή αντιμετώπιση;
Η πρώτη κίνηση είναι ένας έλεγχος ακοής, κάτι που ιδανικά θα έπρεπε να γίνεται τακτικά μετά τα 60, μαζί με τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης ή της γλυκόζης.
Αν διαπιστωθεί πρόβλημα, οι επιλογές είναι σήμερα πολύ περισσότερες από παλιά, ιδίως επειδή τώρα που τα ακουστικά βαρηκοΐας έχουν γίνει πιο μικρά, πιο αποτελεσματικά και πιο προσιτά οικονομικά. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, το κοχλιακό εμφύτευμα προσφέρει μια πιο ριζοσπαστική λύση.
Να ακούμε, για να ακουστούμε και για να είμαστε ασφαλείς
Υπάρχει κάτι βαθιά ανθρώπινο στην επιθυμία να ακούμε και να ακουγόμαστε. Ένας ηλικιωμένος που δεν ακούει καλά χάνει προφανώς ήχους αλλά χάνει και κομμάτια της επαφής του με τον κόσμο. Δεν μπορεί να επικοινωνήσει με την οικογένεια και δεν μπορεί να συμμετάσχει σε ένα τραπέζι. Επίσης, δεν μπορεί να ακούσει την μουσική που αγαπάει και πολλές φορές πρέπει να βάλει την τηλεόραση στο τέρμα για να ακούει.
Όλα αυτά μειώνουν τις χαρές της ζωής και την δυνατότητα κοινωνικότητας και επικοινωνίας με συνανθρώπους. Ακόμα χειρότερα, η απώλεια ακοής μπορεί να γίνει επικίνδυνη, ιδίως σε δημόσιους χώρους και στον δρόμο. Για παράδειγμα, ένας ηλικιωμένος μπορεί να μην ακούσει ένα αυτοκίνητο που έρχεται ή μια φωνή που του λέει να προσέξει επειδή γίνονται έργα στο πεζοδρόμιο.
Στη μονάδα φροντίδας Ηράκλειος
Στον οίκο ευγηρίας, η αντιμετώπιση της βαρηκοΐας είναι κρίσιμη και για πρακτικούς λόγους, γιατί ένας ένοικος που δεν ακούει καλά δεν μπορεί να επικοινωνήσει αποτελεσματικά με το προσωπικό, ενώ χάνει οδηγίες και αισθάνεται αποκλεισμένος από τις ομαδικές δραστηριότητες. Η κοινωνική του ζωή μειώνεται και η επαφή με φίλους και γνωστούς υποφέρει από κάτι που είναι εύκολα αντιμετωπίσιμο.
Το προσωπικό στη μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων Ηράκλειος φροντίζει τους ενοίκους μας για να μπορούν να συμμετέχουν στην κοινή ζωή του οίκου ευγηρίας μας και να νιώθουν υγιείς και ασφαλείς. Επικοινωνήστε με τον Ηράκλειο online ή καλέστε μας στο 210 2846 000 για να μάθετε περισσότερα. Είμαστε πίσω από το σταθμό ΗΣΑΠ Ηρακλείου και θα χαρούμε να σας ξεναγήσουμε στις εγκαταστάσεις μας!